अरण्यकाण्ड सप्तपञ्चाशः

॥ रामप्रत्यागमनम् ॥

राक्षसं मृगरूपेण चरन्तं कामरूपिणम् ।

निहत्य रामो मारीचं तूर्णं पथि निवर्तते ॥ १ ॥

तस्य सन्त्वरमाणस्य द्रष्टुकामस्य मैथिलीम् ।

क्रूरस्वनोऽथ गोमायुर्विननादास्य पृष्ठतः ॥ २ ॥

स तस्य स्वरमाज्ञाय दारुणं रोमहर्षणम् ।

चिन्तयामास गोमायोः स्वरेण परिशङ्कितः ॥ ३ ॥

अशुभं बत मन्येऽहं गोमायुर्वाश्यते यथा ।

स्वस्ति स्यादपि वैदेह्या राक्षसैर्भक्षणं विना ॥ ४ ॥

मारीचेन तु विज्ञाय स्वरमालम्ब्य मामकम् ।

विक्रुष्टं मृगरुपेण लक्ष्मणः शृणुयाद्यदि ॥ ५ ॥

स सौमित्रिः स्वरं श्रुत्वा तां च हित्वा च मैथिलीम् ।

तयैव प्रहितः क्षिप्रं मत्सकाशमिहैष्यति ॥ ६ ॥

राक्षसैः सहितैर्नूनं सीताया ईप्सितो वधः ।

काञ्चनश्च मृगो भूत्वा व्यपनीयाश्रमात्तु माम् ॥ ७ ॥

दूरं नीत्वा तु मारीचो राक्षसोऽभूच्छराहतः ।

हा लक्ष्मण हतोऽस्मीति यद्वाक्यं व्याजहार च ॥ ८ ॥

अपि स्वस्ति भवेत्ताभ्यां रहिताभ्यां महावने ।

जनस्थाननिमित्तं हि कृतवैरोऽस्मि राक्षसैः ॥ ९ ॥

निमित्तानि च घोराणि दृश्यन्तेऽद्य बहूनि च ।

इत्येवं चिन्तयन् रामः श्रुत्वा गोमायुनिःस्वनम् ॥ १० ॥

आत्मनश्चापनयनान् मृगरूपेण रक्षसा ।

आजगम जनस्थानं राघवः परिशङ्कितः ॥ ११ ॥

तं दीनमनसो दीनमासेदुर्मृगपक्षिणः ।

सव्यं कृत्वा महात्मानं घोरांश्च ससृजुः स्वरान् ॥ १२ ॥

तानि दृष्ट्वा निमित्तानि महाघोराणि राघवः ।

न्यवर्तताथ त्वरितो जवेनाश्रममात्मनः ॥ १३ ॥

स तु सीतां वरारोहां लक्ष्मणं च महाबलम् ।

आजगाम जनस्थानं चिन्तयन्नेव राघवः ॥ १४ ॥

ततो लक्ष्मणमायान्तं ददर्श विगतप्रभम् ।

ततोऽविदूरे रामेण समीयाय स लक्ष्मणः ॥ १५ ॥

विषण्णः सुविषण्णेन दुःखितो दुःखभागिना ।

सञ्जगर्हेऽथ तं भ्राता ज्येष्ठो लक्ष्मणमागतम् ॥ १६ ॥

विहाय सीतां विजने वने राक्षससेविते ।

गृहीत्वा च करं सव्यं लक्ष्मणं रघुनन्दनः ॥ १७ ॥

उवाच मधुरोदर्कमिदं परुषमार्तिमत् ।

अहो लक्ष्मण गर्ह्यं ते कृतं यस्त्वं विहाय ताम् ॥ १८ ॥

सीतामिहागतः सौम्य कञ्चित् स्वस्ति भवेदिह ।

न मेऽस्ति संशयो वीर सर्वथा जनकात्मजा ॥ १९ ॥

विनष्टा भक्षिता वापि राक्षसैर्वनचारिभिः ।

अशुभान्येव भूयिष्ठं यथा प्रादुर्भवन्ति मे ॥ २० ॥

अपि लक्ष्मण सीतायाः सामग्र्यं प्राप्नुयावहे ।

जीवन्त्याः पुरुषव्याघ्र सुताया जनकस्य वै ॥ २१ ॥

यथा वै मृगसङ्घाश्च गोमायुश्चैव भैरवम् ।

वाश्यन्ते शकुनाश्चापि प्रदीप्तामभितो दिशम् ।

अपि स्वस्ति भवेत्तस्या राजपुत्र्या महाबल ॥ २२ ॥

इदं हि रक्षो मृगसन्निकाशं

प्रलोभ्य मां दूरमनुप्रयातम् ।

हतं कथञ्चिन्महता श्रमेण

स राक्षसोऽभून्म्रियमाण एव ॥ २३ ॥

मनश्च मे दीनमिहाप्रहृष्टं

चक्षुश्च सव्यं कुरुते विकारम् ।

असंशयं लक्ष्मण नास्ति सीता

हृता मृता वा पथि वर्तते वा ॥ २४ ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे सप्तपञ्चाशः सर्गः ॥ ५७ ॥

valmiki ramayan aranyakand adhyay 57