किष्किन्धाकाण्ड षष्ठः

॥ भूषणप्रत्यभिज्ञानम् ॥

पुनरेवाब्रवीत् प्रीतो राघवं रघुनन्दनम् ।

अयमाख्याति मे राम सचिवो मन्त्रिसत्तमः ॥ १ ॥

हनुमान् यन्निमित्तं त्वं निर्जनं वनमागतः ।

लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वसतश्च वने तव ॥ २ ॥

रक्षसाऽपहृता भार्या मैथिली जनकात्मजा ।

त्वया वियुक्ता रुदती लक्ष्मणेन च धीमता ॥ ३ ॥

अन्तरप्रेप्सुना तेन हत्वा गृध्रं जटायुषम् ।

भार्यावियोगजं दुःखमचिरात्त्वं विमोक्ष्यसे ॥ ४ ॥

अहं तामानयिष्यामि नष्टां वेदश्रुतीमिव ।

रसातले वा वर्तन्तीं वर्तन्तीं वा नभस्तले ॥ ५ ॥

अहमानीय दास्यामि तव भार्यामरिन्दम ।

इदं तथ्यं मम वचस्त्वमवेहि च राघव ॥ ६ ॥

न शक्या सा जरयितुमपि सेन्द्रैः सुरासुरैः ।

तव भार्या महाबाहो भक्ष्यं विषकृतं यथा ॥ ७ ॥

त्यज शोकं महाबाहो तां कान्तामानयामि ते ।

अनुमानात्तु जानामि मैथिली सा न संशयः ॥ ८ ॥

ह्रियमाणा मया दृष्टा रक्षसा क्रूरकर्मणा ।

क्रोशन्ती राम रामेति लक्ष्मणेति च विस्वरम् ॥ ९ ॥

स्फुरन्ती रावणस्याङ्के पन्नगेन्द्रवधूर्यथा ।

आत्मना पञ्चमं मां हि दृष्ट्वा शैलतटे स्थितम् ॥ १० ॥

उत्तरीयं तया त्यक्तं शुभान्याभरणानि च ।

तान्यस्माभिर्गृहीतानि निहितानि च राघव ॥ ११ ॥

आनयिष्याम्यहं तानि प्रत्यभिज्ञातुमर्हसि ।

तमब्रवीत्ततो रामः सुग्रीवं प्रियवादिनम् ॥ १२ ॥

आनयस्व सखे शीघ्रं किमर्थं प्रविलम्बसे ।

एवमुक्तस्तु सुग्रीवः शैलस्य गहनां गुहाम् ॥ १३ ॥

प्रविवेश ततः शीघ्रं राघवप्रियकाम्यया ।

उत्तरीयं गृहीत्वा तु शुभान्याभरणानि च ॥ १४ ॥

इदं पश्येति रामाय दर्शयामास वानरः ।

ततो गृहीत्वा तद्वासः शुभान्याभरणानि च ॥ १५ ॥

अभवद्बाष्पसंरुद्धो नीहारेणेव चन्द्रमाः ।

सीतास्नेहप्रवृत्तेन स तु बाष्पेण दूषितः ॥ १६ ॥

हा प्रियेति रुदन् धैर्यमुत्सृज्य न्यपतत् क्षितौ ।

हृदि कृत्वा तु बहुशस्तमलङ्कारमुत्तमम् ॥ १७ ॥

निशश्वास भृशं सर्पो बिलस्थ इव रोषितः ।

अविच्छिन्नाश्रुवेगस्तु सौमित्रिं वीक्ष्य पार्श्वतः ॥ १८ ॥

परिदेवयितुं दीनं रामः समुपचक्रमे ।

पश्य लक्ष्मण वैदेह्या सन्त्यक्तं ह्रियमाणया ॥ १९ ॥

उत्तरीयमिदं भूमौ शरीराद्भूषणानि च ।

शाद्वलिन्यां ध्रुवं भूम्यां सीतया ह्रियमाणया ॥ २० ॥

उत्सृष्टं भूषणमिदं तथारूपं हि दृश्यते ।

एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मणो वाक्यमब्रवीत् ॥ २१ ॥

नाहं जानामि केयूरे नाहं जानामि कुण्डले ।

नूपुरे त्वभिजानामि नित्यं पादाभिवन्दनात् ॥ २२ ॥

ततः स राघवो दीनः सुग्रीवमिदमब्रवीत् ।

ब्रूहि सुग्रीव कं देशं ह्रियन्ती लक्षिता त्वया ॥ २३ ॥

रक्षसा रौद्ररूपेण मम प्राणैः प्रिया प्रिया ।

क्व वा वसति तद्रक्षो महद्व्यसनदं मम ॥ २४ ॥

यन्निमित्तमहं सर्वान्नाशयिष्यामि राक्षसान् ।

हरता मैथिलीं येन मां च रोषयता भृशम् ।

आत्मनो जीवितान्ताय मृत्युद्वारमपावृतम् ॥ २५ ॥

मम दयिततरा हृता वनान्ता-

-द्रजनिचरेण विमथ्य येन सा ।

कथय मम रिपुं त्वमद्य वै

प्लवगपते यमसन्निधिं नयामि ॥ २६ ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे षष्ठः सर्गः ॥ ६ ॥

valmiki ramayan kishkindhakand adhyay 6