सुन्दरकाण्ड त्रयोविंशः

॥ रक्षसीप्ररोचनम् ॥

इत्युक्त्वा मैथिलीं राजा रावणः शत्रुरावणः ।

सन्दिश्य च ततः सर्वा राक्षसीर्निर्जगाम ह ॥ १ ॥

निष्क्रान्ते राक्षसेन्द्रे तु पुनरन्तःपुरं गते ।

राक्षस्यो भीमरूपास्ताः सीतां समभिदुद्रुवुः ॥ २ ॥

ततः सीतामुपागम्य राक्षस्यः क्रोधमूर्छिताः ।

परं परुषया वाचा वैदेहीमिदमब्रुवन् ॥ ३ ॥

पौलस्त्यस्य वरिष्ठस्य रावणस्य महात्मनः ।

दशग्रीवस्य भार्यात्वं सीते न बहु मन्यसे ॥ ४ ॥

ततस्त्वेकजटा नाम राक्षसी वाक्यमब्रवीत् ।

आमन्त्र्य क्रोधताम्राक्षी सीतां करतलोदरीम् ॥ ५ ॥

प्रजापतीनां षण्णां तु चतुर्थो यः प्रजापतिः ।

मानसो ब्रह्मणः पुत्रः पुलस्त्य इति विश्रुतः ॥ ६ ॥

पुलस्त्यस्य तु तेजस्वी महर्षिर्मानसः सुतः ।

नाम्ना स विश्रवा नाम प्रजापतिसमप्रभः ॥ ७ ॥

तस्य पुत्रो विशालाक्षि रावणः शत्रुरावणः ।

तस्य त्वं राक्षसेन्द्रस्य भार्या भवितुमर्हसि ॥ ८ ॥

मयोक्तं चारुसर्वाङ्गि वाक्यं किं नानुमन्यसे ।

ततो हरिजटा नाम राक्षसी वाक्यमब्रवीत् ॥ ९ ॥

विवर्त्य नयने कोपान्मार्जारसदृशेक्षणा ।

येन देवास्त्रयस्त्रिंशद्देवराजश्च निर्जिताः ॥ १० ॥

तस्य त्वं राक्षसेन्द्रस्य भार्या भवितुमर्हसि ।

ततस्तु प्रघसा नाम राक्षसी क्रोधमूर्छिता ॥ ११ ॥

भर्त्सयन्ती तदा घोरमिदं वचनमब्रवीत् ।

वीर्योत्सिक्तस्य शूरस्य सङ्ग्रामेष्वनिवर्तिनः ॥ १२ ॥

बलिनो वीर्ययुक्तस्य भार्यात्वं किं न लप्स्यसे ।

प्रियां बहुमतां भार्यां त्यक्त्वा राजा महाबलः ॥ १३ ॥

सर्वासां च महाभागां त्वामुपैष्यति रावणः ।

समृद्धं स्त्रीसहस्रेण नानारत्नोपशोभितम् ॥ १४ ॥

अन्तःपुरं समुत्सृज्य त्वामुपैष्यति रावणः ।

अन्या तु विकटा नाम राक्षसी वाक्यमब्रवीत् ॥ १५ ॥

असकृद्देवता युद्धे नागगन्धर्वदानवाः ।

निर्जिताः समरे येन स ते पार्श्वमुपागतः ॥ १६ ॥

तस्य सर्वसमृद्धस्य रावणस्य महात्मनः ।

किमद्य राक्षसेन्द्रस्य भार्यात्वं नेच्छसेऽधमे ॥ १७ ॥

ततस्तु दुर्मुखी नाम राक्षसी वाक्यमब्रवीत् ।

यस्य सूर्यो न तपति भीतो यस्य च मारुतः ॥ १८ ॥

न वाति चासितापाङ्गे किं त्वं तस्य न तिष्ठसि । [स्मायतापाङ्गे]

पुष्पवृष्टिं च तरवो मुमुचुर्यस्य वै भयात् ॥ १९ ॥

शैलाश्च सुभ्रूः पानीयं जलदाश्च यदेच्छति ।

तस्य नैरृतराजस्य राजराजस्य भामिनि ॥ २० ॥

किं त्वं न कुरुषे बुद्धिं भार्यार्थे रावणस्य हि ।

साधु ते तत्त्वतो देवि कथितं साधु भामिनि ।

गृहाण सुस्मिते वाक्यमन्यथा न भविष्यसि ॥ २१ ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे त्रयोविंशः सर्गः ॥ २३ ॥

valmiki ramayan sundarakand adhyay 23