युद्धकाण्ड एकोनचत्वारिंशः

॥ लङ्कादर्शनम् ॥

तां रात्रिमुषितास्तत्र सुवेले हरिपुङ्गवाः ।

लङ्कायां ददृशुर्वीराः वनान्युपवनानि च ॥ १ ॥

समसौम्यानि रम्याणि विशालान्यायतानि च ।

दृष्टिरम्याणि ते दृष्ट्वा बभूवुर्जातविस्मयाः ॥ २ ॥

चम्पकाशोकपुन्नागसालतालसमाकुला ।

तमालवनसञ्छन्ना नागमालासमावृता ॥ ३ ॥

हिन्तालैरर्जुनैर्नीपैः सप्तपर्णैश्च पुष्पितैः ।

तिलकैः कर्णिकारैश्च पाटलैश्च समन्ततः ॥ ४ ॥

शुशुभे पुष्पिताग्रैश्च लतापरिगतैर्द्रुमैः ।

लङ्का बहुविधैर्दिव्यैर्यथेन्द्रस्यामरावती ॥ ५ ॥

विचित्रकुसुमोपेतै रक्तकोमलपल्लवैः ।

शाद्वलैश्च तथा नीलैश्चित्राभिर्वनराजिभिः ॥ ६ ॥

गन्धाढ्यान्यभिरम्याणि पुष्पाणि च फलानि च ।

धारयन्त्यगमास्तत्र भूषणानीव मानवाः ॥ ७ ॥

तच्चैत्ररथसङ्काशं मनोज्ञं नन्दनोपमम् ।

वनं सर्वर्तुकं रम्यं शुशुभे षट्पदायुतम् ॥ ८ ॥

नत्यूहकोयष्टिभकैर्नृत्यमानैश्च बर्हिभिः ।

रुतं परभृतानां च शुश्रुवुर्वननिर्झरे ॥ ९ ॥

नित्यमत्तविहङ्गानि भ्रमराचरितानि च ।

कोकिलाकुलषण्डानि विहगाभिरुतानि च ॥ १० ॥

भृङ्गराजाभिगीतानि भ्रमरैः सेवितानि च ।

कोणालकविघुष्टानि सारसाभिरुतानि च ॥ ११ ॥

विविशुस्ते ततस्तानि वनान्युपवनानि च ।

हृष्टाः प्रमुदिता वीरा हरयः कामरूपिणः ॥ १२ ॥

तेषां प्रविशतां तत्र वानराणां महौजसाम् ।

पुष्पसंसर्गसुरभिर्ववौ घ्राणसुखोऽनिलः ॥ १३ ॥

अन्ये तु हरिवीराणां यूथान्निष्क्रम्य यूथपाः ।

सुग्रीवेणाभ्यनुज्ञाता लङ्कां जग्मुः पताकिनीम् ॥ १४ ॥

वित्रासयन्तो विहगांस्त्रासयन्तो मृगद्विपान् ।

कम्पयन्तश्च तां लङ्कां नादैस्ते नदतां वराः ॥ १५ ॥

कुर्वन्तस्ते महावेगा महीं चारणपीडिताम् ।

रजश्च सहसैवोर्ध्वं जगाम चरणोत्थितम् ॥ १६ ॥

ऋक्षाः सिंहा वराहाश्च महिषा वारणा मृगाः ।

तेन शब्देन वित्रस्ता जग्मुर्भीता दिशो दश ॥ १७ ॥

शिखरं तत्त्रिकूटस्य प्रांशु चैकं दिविस्पृशम् ।

समन्तात्पुष्पसञ्छन्नं महारजतसन्निभम् ॥ १८ ॥

शतयोजनविस्तीर्णं विमलं चारुदर्शनम् ।

श्लक्ष्णं श्रीमन्महच्चैव दुष्प्रापं शकुनैरपि ॥ १९ ॥

मनसाऽपि दुरारोहं किं पुनः कर्मणा जनैः ।

निविष्टा तत्र शिखरे लङ्का रावणपालिता ॥ २० ॥

शतयोजनविस्तीर्णा त्रिंशद्योजनमायता ।

सा पुरी गोपुरैरुच्चैः पाण्डुराम्बुदसन्निभैः ॥ २१ ॥

काञ्चनेन च सालेन राजतेन च शोभिता ।

प्रासादैश्च विमानैश्च लङ्का परमभूषिता ॥ २२ ॥

घनैरिवातपापाये मध्यमं वैष्णवं पदम् ।

यस्यां स्तम्भसहस्रेण प्रासादः समलङ्कृतः ॥ २३ ॥

कैलासशिखराकारो दृश्यते खमिवोल्लिखन् ।

चैत्यः स राक्षसेन्द्रस्य बभूव पुरभूषणम् ॥ २४ ॥

शतेन रक्षसां नित्यं यः समग्रेण रक्ष्यते । [बलेन]

मनोज्ञां काननवतीं पर्वतैरुपशोभिताम् ॥ २५ ॥

नानाधातुविचित्रैश्च उद्यानैरुपशोभिताम् ।

नानाविहगसङ्घष्टां नानामृगनिषेविताम् ॥ २६ ॥

नानाकुसुमसम्पन्नां नानाराक्षससेविताम् । [काननसन्तानं]

तां समृद्धां समृद्धार्थां लक्षीवाँल्लक्ष्मणाग्रजः ॥ २७ ॥

रावणस्य पुरीं रामो ददर्श सह वानरैः ।

तां महागृहसम्बाधां दृष्ट्वा लक्ष्मणपूर्वजः ।

नगरीममरप्रख्यो विस्मयं प्राप वीर्यवान् ॥ २८ ॥

तां रत्नपूर्णां बहुसंविधानां

प्रासादमालाभिरलङ्कृतां च ।

पुरीं महायन्त्रकवाटमुख्यां

ददर्श रामो महता बलेन ॥ २९ ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये युद्धकण्डे एकोनचत्वारिंशः सर्गः ॥ ३९ ॥

valmiki ramayan yuddhakand adhyay 39